Wat is borstkanker?

Anatomie en functie van de borsten

De borsten hebben een klierachtige structuur en hun primaire functie is het produceren van melk. Ze bestaan uit verschillende soorten weefsel (van vetweefsel tot zeer dicht weefsel) en bevinden zich voor de borstspieren, die dienen als ondersteuning.

Binnenin het borstweefsel zijn er 15-20 lobben, die elk onderverdeeld zijn in lobuli (klierkwabben). De melkkanalen (ducten) verbinden de klieren, lobben en lobuli en verzamelen de melk om deze naar de tepels te leiden.

Ook bloedvaten en lymfevaten doorkruisen de borsten. De lymfevaten verbinden de lymfeklieren met het lymfestelsel, dat afvalstoffen uit het lichaam afvoert. De lymfeklieren bevinden zich dichtbij de borst, onder de arm; ze worden de okselklieren of axillaire klieren genoemd.

Wist je dat? Niet alle borstkankers zijn hetzelfde

Borstkanker is een ziekte waarbij borstcellen ongecontroleerd groeien en een tumor vormen.

Zodra de diagnose van borstkanker is gesteld, is het essentieel om precies vast te stellen welk type borstkanker je hebt en in welk stadium de ziekte zich bevindt. Deze twee elementen helpen jou en je behandelteam bij het bepalen van de meest geschikte behandeling.

De verschillende soorten borstkanker

De verschillende soorten borstkanker worden voornamelijk onderscheiden op basis van:

De plaats waar de kanker begon, waar de tumor verscheen
De kenmerken van de kankercellen:
- Receptorexpressie op de kankercellen
- Mogelijke genetische mutaties in kankercellen

Wat is "receptorexpressie"?

De cellen in ons lichaam hebben receptoren. In het geval van kankercellen kunnen het aantal en het type receptoren verschillen van die van gezonde cellen.

De identificatie van receptoren geeft informatie over het gedrag, de groei en de deling van kankercellen. Het heeft ook een directe invloed op de keuze van de behandeling.

Bij borstkanker worden meestal drie soorten receptoren geanalyseerd:

Oestrogeenreceptoren
- Borstkankers met deze receptoren zijn oestrogeen receptor-positief (of hormoongevoelig)
Progesteron receptoren
- Borstkankers met deze receptoren zijn progesteron receptor-positief (of hormoongevoelig)
HER2 eiwitreceptoren
- Borstkankers met deze receptoren worden HER2-positief genoemd

Als de tumor geen van deze 3 receptoren heeft, wordt het triple-negatieve borstkanker (TNBC) genoemd. Dit type kanker komt vaker voor bij jongere mensen.

Wat zijn "genetische mutaties" ?

Klik hier voor meer informatie

De verschillende stadia van borstkanker

De verschillende stadia van kanker zijn afhankelijk van de grootte van de tumor en of deze is uitgezaaid.

Vroeg stadium: Borstkanker waarbij de tumor nog klein is, of kanker die alleen is uitgezaaid naar een relatief klein aantal lymfeklieren die nog dicht bij de borst liggen.
Lokaal gevorderd stadium: Borstkanker waarbij de tumor groter is. Deze term wordt ook gebruikt voor kanker die is uitgezaaid naar een groter aantal lymfeklieren in de buurt van de borst of naar de huid van de borstwand.
Uitgezaaid stadium: Borstkanker die is uitgezaaid naar andere delen van het lichaam, ook wel gevorderde of uitgezaaide kanker genoemd.

Wat voor type borstkanker het ook is, een diagnose in een vroeg stadium verbetert de prognose en de kans op genezing.

Erfelijke borstkanker

Als een familie een genetische aanleg heeft voor het ontwikkelen van borstkanker, spreekt men ook wel van erfelijke borstkanker. Deze vorm van kanker kan veroorzaakt worden door erfelijke kiembaanmutaties die in elke cel van het lichaam aanwezig zijn (inclusief de eicellen en zaadcellen) waardoor ze kunnen doorgegeven worden aan je nakomelingen. Dit kan het geval zijn bij mutaties in de BRCA1- en BRCA2-genen, die het risico op verschillende vormen van kanker, waaronder borstkanker, verhogen.

Klik hier voor meer informatie over de risico’s van een BRCA-mutatie

Ongeveer 30% van de vrouwen met borstkanker heeft een familiegeschiedenis waarbij andere vrouwen in de familie eerder borstkanker hebben gehad. Echter, slechts in 5 tot 10% van de gediagnosticeerde borstkankergevallen kan dit direct worden toegeschreven aan erfelijke genetische mutaties. In dit verband zijn BRCA1 en BRCA2 de twee meest voorkomende genen. Andere erfelijke genetische mutaties die minder vaak voorkomen dan deze in de BRCA1 en BCRA2-genen kunnen ook het risico op borstkanker en andere vormen van kanker verhogen. Voorbeelden van dergelijke genen zijn CHEK2, ATM, PALB2, TP53, RAD51C, RAD51D, BRIP1, MLH1, MSH2 en MSH6.

Het type borstkanker dat je hebt, bepaalt voor een deel de behandeling die je krijgt. Erfelijke borstkankers ontwikkelen zich vaak sneller en kunnen agressief zijn. Dankzij de vooruitgang in het onderzoek is het nu mogelijk om het risico op het ontstaan ervan te verkleinen en/of ze effectiever te behandelen, met name dankzij doelgerichte therapieën.

Borstkanker bij mannen of kanker van de borstklier

Mannen hebben aanzienlijk minder borstweefsel, maar ze kunnen ook borstkanker ontwikkelen; in dat geval wordt het kanker van de borstklier genoemd.

De samenstelling van mannelijke borsten lijkt erg op die van vrouwelijke borsten; ze bevatten borstklieren, kanalen, lobben en vet, maar ze zijn kleiner.

Kanker van de mannelijke borstklier is een ziekte waarbij borstcellen ongecontroleerd groeien en een tumor vormen. De meeste carcinomen beginnen in de melkkanalen.

Dit type kanker kan op elke leeftijd voorkomen, maar manifesteert zich doorgaans tussen de 60 en 70 jaar. Het is een zeldzame ziekte, die minder dan 1% van alle gediagnosticeerde borstkankers vertegenwoordigt. Gemiddeld wordt borstklierkanker bij 1 man op 1000 vastgesteld (in vergelijking met ongeveer 1 vrouw op 8).

Er zijn bepaalde risicofactoren bekend voor borstklierkanker:  

Meerdere familieleden hebben borstkanker  
Het hebben van een mutatie in de BRCA1- en BRCA2-genen. Een man die een BRCA1-mutatie erft, heeft ongeveer 1% kans om tijdens zijn leven borstklierkanker te krijgen (vergeleken met 0,1% in de algemene bevolking) en tussen 5 en 10% kans op borstklierkanker als hij een mutatie in het BRCA2-gen heeft geërfd

Klik hier voor meer informatie over de risico’s van een BRCA-mutatie

Ook bij mannen bepaalt het type borstkanker voor een deel de behandeling. Omdat borstkanker bij mannen een zeldzame ziekte is, zijn er weinig specifieke behandelingen beschikbaar. Beslissingen over de behandeling worden vaak genomen op basis van onderzoeken naar borstkanker bij vrouwen. In steeds meer klinische onderzoeken worden echter ook mannen onderzocht.

Erfelijke borstkankers ontwikkelen zich vaak sneller en kunnen agressief zijn. De overlevingskansen van mannen met borstklierkanker zijn vergelijkbaar met die van vrouwen wanneer de diagnose in hetzelfde stadium wordt gesteld. Helaas wordt borstklierkanker bij mannen vaak later ontdekt.

Sommige mannen met borstklierkanker zijn geschokt en voelen zich geïsoleerd op het moment dat de diagnose wordt gesteld, omdat de ziekte vaak wordt gestigmatiseerd als een vrouwenziekte. De meeste mannen met de ziekte zeggen dat ze nog nooit een andere man met dezelfde kanker hebben ontmoet. Het is belangrijk om te weten dat er ondersteunende middelen beschikbaar zijn, hetzij via de multidisciplinaire genetische centra of via een uitwisselingsgroep die in België bestaat (https://www.borstkankerman.be/), waarvan sensibilisering en bewustwording de belangrijkste doelen zijn.

"Mijn tumor werd bij toeval ontdekt, want ik wist niet van borstkanker bij mannen. Borstkanker discrimineert niet. In het geval van borstkanker bij mannen is genetisch onderzoek een standaardprocedure."
Patrick, 64, mannelijke patiënt met borstkanker en een CHEK2-mutatie

BEKIJK HIER ALLE GETUIGENISSEN

Referenties: 

La prédisposition héréditaire du cancer du sein BRCA1/BRCA2. Hier beschikbaar: http://www.ipg.be/wp-content/uploads/doc/cancer_sein_hereditaire.pdf (geraadpleegd op 18 december 2023).

Walsh et al. Mutations in 12 genes for inherited ovarian, fallopian tube, and peritoneal carcinoma identified by massively parallel sequencing. Proc Natl Acad Sci USA. 2011;108(44):18032-7. 

Toss A, Tomasello C, Razzaboni E, et al. Hereditary ovarian cancer: not only BRCA 1 and 2 genes. Biomed Res Int. 2015;2015:341723. 

Sánchez-Lorenzo, Salas-Benito et al. The BRCA Gene in Epithelial Ovarian Cancer. Cancers (Basel). 2022;14(5):1235. 

Leven met eierstokkanker / alles over eierstokkanker / genetisch onderzoek. Hier beschikbaar: https://www.levenmet-vivreavec.be/nl/eierstokkanker/alles.html#nl-item-6ad4d12734-tab (geraadpleegd op 18 december 2023). 

Anglian Breast Cancer Study Group. Prevalence and penetrance of BRCA1 and BRCA2 mutations in a population-based series of breast cancer cases. Anglian Breast Cancer Study Group. Br J Cancer. 2000;83(10):1301-8. 

Erfelijke borst- en eierstokkanker. Hier beschikbaar: https://www.uzbrussel.be/documents/76089/150552/informatiebrochure+voor+pati%C3%ABnten+erfelijke+borst+en+eierstokkanker.pdf/6376d471-4270-48ab-37ea-e12883fd4e13?version=1.0 (geraadpleegd op 18 december 2023).

Belgian guideline for diagnostic testing criteria for Hereditary Breast and Ovarian Cancer (HBOC) gene panel analysis . Hier beschikbaar : https://www.college-genetics.be/assets/recommendations/fr/guidelines/HBOC%20-%20Belgian%20guideline%20for%20diagnostic%20testing%20criteria%20for%20analysis.pdf (geraadpleegd op 18 december 2023).

Qu’est ce qu’un cancer du sein? Hier beschikbaar: https://fondation-arc.org/cancer/cancer-sein/quest-ce-quun-cancer-sein (geraadpleegd op 21 décembre 2023).

Les hommes ont des seins comme les femmes! Hier bescikbaar: https://www.sirtin.fr/2014/02/23/les-hommes-ont-des-seins-comme-les-femmes/ (geraadpleegd op 21 décembre 2023).  

Male breast cancer. Hier beschikbaar: https://www.breastcancer.org/types/male-breast-cancer (geraadpleegd op 21 december 2023).  

Male breast patient treatment – patient version. Hier beschikbaar: https://www.cancer.gov/types/breast/patient/male-breast-treatment-pdq

Wat is borstkanker?